خاورمیانه

خاورمیانه (Middle East) واژه‌ای است اروپایی که اروپایی ها با توجه به موقعیت جغرافیایی خودشان آن را نامگذاری کرده اند و منطقه ای از غرب آسیا تا شمال آفریقا را شامل می شود که دربرگیرنده کشورهای ایران ترکیه ، عراق، سوریه ، لبنان ، فلسطین ،اردن و کشورهای عرب زبان حاشیه خلیج فارس شامل ، بحرین ، قطر ، کویت ،عربستان سعودی، امارات متحده عربی ، عمان ، یمن ، و همچنین کشورهای  مصر و لیبی بر اساس جدیدترین مرزبندی ها است

البته در دهه های اخیر نقشه خاورمیانه همواره دستخوش تغییر بوده و نقشه ثابتی نداشته و حتی در میزان وسعت و قلمرو خاورمیانه نیز اختلاف وجود دارد برخی منابع کشور هایی مانند افغانستان، پاکستان  قبرس ، سودان ، الجزایر ، تونس ، مراکش  و حتی یونان و بلغارستان را نیز جزو خاورمیانه می دانند

برخی افراد از واژهٔ خاور میانه به دلیل اروپا محوری بودن آن انتقاد می‌کنند.چرا که این منطقه تنها از دید اروپای غربی، در مشرق واقع شده در حالیکه همین منطقه برای یک هندی منطقه‌ای غربی و برای یک روسی در جنوب واقع شده‌ است.

وسعت خاورمیانه

خاورمیانه در حدود ۰۰۰ ’۸۰۰’۸کیلومترمربع وسعت دارد و جمعیت آن حدود سیصد میلیون نفر است. سه کشور ایران، ترکیه و مصر ۵۲% جمعیت منطقه را دربرگرفته اند. جمعیت خاورمیانه نامتجانس و دارای تنوع فراوان است. به طور کلی، ترکیب جمعیتی خاورمیانه از اختلاط بین اقوام و مذاهب مختلف عرب ، ترک ، فارس ، کرد ، ارمنی ، بربر ، یهودی ، مسیحی ، سنی ، شیعه و دروزی تشکیل شده است، که عربها و اهل سنت بیشترین جمعیت را دارند.  خاورمیانه خاستگاه سه دین بزرگ آسمانی یعنی یهودیت ، مسیحیت و اسلام است. بیشترین جمعیت خاورمیانه را مسلمانان تشکیل می‌دهند. اکثر یهودیها ساکن سرزمینهای اشغالی فلسطین‌اند و در ایران ، ترکیه ، تونس ، سوریه ، مغرب و مصر نیز زندگی می کنند. مسیحیان هم در لبنان ، سوریه، مصر و عراق سکونت دارند.

اقتصاد خاورمیانه

خاور میانه از مناطقی است که به دلیل برخورداری از ذخایر عظیم نفت، یک منبع انرژی برای جهان به‌شمار می‌رود. ایران، عربستان، عراق، کویت، امارات متحده عربی از کشورهایی هستند که دارای بزرگترین منابع نفت در جهان هستند. خاورمیانه همچنین دارای ذخایر عظیم گاز طبیعی است. ایران و قطر به ترتیب اولین و دومین ذخایر گاز طبیعی در جهان را دارند. اقتصاد کشورهای نفت خیز خاور میانه بیشتر تک محصولی و به صادرات نفت وابسته است و کمتر از منابع نفت در بخش صنعتی این کشورها استفاده می‌شود.

خاورمیانه

اهمیت خاورمیانه

خاورمیانه در تقاطع سه قاره آسیا ، افریقا و اروپا ، در مجاورت اقیانوس هند قرار گرفته است و پنج دریای مدیترانه ، احمر ، خزر ، سیاه و خلیج فارس در آن واقع شده اند. همچنین وجود چهار تنگه بزرگ در میان انشعاب اقیانوسها، بندرها و راههای دریایی سبب شده است تا از دیرباز این منطقه به لحاظ تجاری و نظامی اهمیت راهبردی داشته باشد. احداث آبراهه سوئز در ۱۲۸۶/۱۸۶۹، اقیانوس اطلس و هند را به یکدیگر متصل کرد. افزون بر این، اکتشاف نفت در خاورمیانه در اوایل دهه ۱۳۰۰ش/ ۱۹۲۰ و انتقال و توزیع آن، بر اهمیت راهبردی این منطقه افزود و منازعه و رقابت قدرتهای بزرگ را در آن تشدید کرد

نفت در خاورمیانه اهمیت راهبردی دارد و حتی مرزبندیهای خاورمیانه با توجه به منابع نفتی صورت گرفته است. تنها چهار کشور عربستان سعودی، کویت ، ایران و عراق در حدود هشتاد درصد ذخایر نفت منطقه و یک چهارم ذخایر جهانی را در اختیار دارند. نفت، افزون بر توزیع جغرافیایی ثروت، در تغییر موازنه قدرت و ایجاد تنش و بحران یا ائتلاف و همکاریهای منطقه ای در خاورمیانه اثرگذار بوده است. نفت همراه با خود نیروهای جدیدی را وارد عرصه سیاسی کشورهای خاورمیانه کرد که به ایجاد ساختارهای حکومتی جدیدی در این کشورها انجامید. و همچنین باعث حضور کشورهای استعمارگر بیگانه و ایجاد مناقشات سیاسی و نظامی جهت تثبیت قدرت و بهره مندی از ذخایر عظیم نفتی بوده است و رنگ صلح و آرامش را از چهره خاورمیانه زدوده است

نویسنده : جواد رحیمی 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست